ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਾਚਕ ਵਾਚਕ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ, ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਚਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਸ਼ਰਥ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਕ ਸੁਭਾਗਯਵਤੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਂਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਮਪਾਦਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਨਿਸੰਤਾਨ ਹਾਂ, ਧਰਮਾਤਮਾ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਜ્ઞ ਕਰਵਾਉਣ ਦਿਓ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੋਮਪਾਦ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ, ਸੰਯਮੀ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ, ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਯਜ्ञ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਯਜ्ञ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਗਤਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਅਤੁੱਲ ਬਲ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਯੋਗ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾ। ਜਦੋਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਆਦਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਚੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਰੋਮਪਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਰੋਮਪਾਦ ਨੇ, ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਨਾਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਸੱਤ-ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਤੇਰੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਹੈ।” “ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਚਲ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ।” ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰੋਮਪਾਦਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾ ਦਿਓ।” ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਛਿੜਕਿਆ, ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਹੁਕਮ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾੜੇ ਵੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਸੁਗਤਿ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਵਨ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਿਆ। ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਮਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਸੁਖੀ ਰਹੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਮਨੋਹਰ ਰੁਤ ਆਈ—ਵਸੰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਯਜ्ञ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਵੰਸ਼ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਯਜ्ञ ਕਰਵਾਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਉ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਛੱਡੋ।” “ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਯਜਨ ਸਥਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। “ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਿਆ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ—ਸੁਯਜ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਯਪ। ਅਤੇ ਕੁਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਲਿਆ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪੰਡਤ ਸਨ, ਲਿਆਇਆ। ਫਿਰ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਨ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਮੈਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।