ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਣ-ਟਿੱਲਣ ਵਾਲਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਹਲਕਾ ਹਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਜਿੰਨਾ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਏਂ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੱਪੜਾ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਠੀ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, "ਤੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣ ਲਈ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੰਗ ਲੈ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਵੀ ਦੌਲਤ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਮਿਲ ਸਕੇ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ। ਪੂਰੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਰਯੋਗ ਬਚਨ ਹੋਣ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਭਿਖਾਰੀ—ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਯਥਾਯੋਗ ਦਾਨ ਤੇ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੈਤੀਵਾਂ ਸਰਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚਲ ਪਏ। ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨਵੇਂ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਲੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ, ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਹਲਾਂ, ਹਵੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਗਲੀਆਂ ਇੰਨੀ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੀ ਚਤੁਰੰਗੀ ਸੈਨਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਹਨ। ਜੋ ਰਾਜਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਅੱਜ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਿਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।" "ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਡ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗੀ। ਆਜ ਜ਼ਰੂਰ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਜਲਾਵਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਜਿਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ!" "ਦਇਆ, ਦਯਾ, ਵਿਦਿਆ, ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਅ, ਸਯਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਇਹ ਛੇ ਗੁਣ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਲ-ਜੀਵ ਤੜਪਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਰੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਮਾਲਿਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪੀੜਤ ਹੈ।" "ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈਏ।" "ਆਪਣੇ ਬਾਗਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਦੌਲਤਾਂ, ਉਜਾੜੇ ਅੰਗਣ, ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਬੇਮੁੱਲ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਹ ਘਰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਣ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਨ ਧੂੰਆਂ, ਨ ਸਫਾਈ, ਨ ਟੈਕਸ, ਨ ਯਜ, ਨ ਮੰਤਰ, ਨ ਹੋਮ, ਨ ਪਾਠ।" "ਕਠੋਰ ਰੁੱਤ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ—ਇਹ ਘਰ ਕੈਕੇਈ ਲੈ ਲਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਰਾਮ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦਈਏ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਸਾਰੇ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਹਥੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਜਾਣ। ਜੋ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦਈਏ, ਉਹ ਲੈ ਲੈਣ, ਤੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵਸਾਈਏ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਣ—ਚਾਹੇ ਘਾਹ, ਮਾਸ, ਫਲ, ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ।" "ਕੈਕੇਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਭ ਲੈ ਲਵੇ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਮਸਤ ਹਥੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਵੀਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਦਾਸ ਖੜ੍ਹੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।