ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਬੱਚੇ ਹਨ।" ਉਹ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਲਕਾ ਹਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ; ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਓ, ਉਤਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਕਪੜਾ ਕਮਰ 'ਤੇ ਲਪੇਟਿਆ, ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਲਾਠੀ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਡਿੱਗੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ।" "ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ। ਹੁਣ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।" "ਮੈਂ ਸਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਤਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਕੀਰਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁਖ ਵਧੇ। ਰਾਮ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਏ। ਚਾਹੇ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਿਤ੍ਰ, ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਭਿਖਾਰੀ—ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਦਾਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਵੈਦਿਹੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੋ ਨੌਕਰ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ, ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਗਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਛਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕਹਿੰਦੇ, "ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਾਰ ਭਾਗੀ ਫੌਜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਹਨ।" "ਜੋ ਰਾਜ-ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਰਸ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ—ਧਰਮ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੌਸਮ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਢ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਜੀਬ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣ-ਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਦਇਆ, ਦਯਾ, ਵਿਦਿਆ, ਚੰਗਾ ਸਵਭਾਵ, ਸਯਮ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ—ਇਹ ਛੇ ਗੁਣ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਦੁਖ ਨਾਲ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜਲ-ਜੰਤੂ ਤੜਫਦੇ ਹਨ।" "ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪੈਂਦੇ ਹੀ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ, ਟਹਿਣੀਆਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਓ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਥੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਚਲ ਪਈਏ।" "ਬਾਗਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ, ਰਾਮ, ਧਰਮਵਾਨ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈਏ।" "ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ, ਖੰਡਰ ਹੋਏ ਅੰਗਣੇ, ਇਕੱਠਾ ਹੋਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਤੇ ਅਨਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਮੁੱਲਹੀਣ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਚੂਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।" "ਪਾਣੀ ਤੇ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ, ਸਫਾਈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਟੈਕਸ, ਯਜ, ਮੰਤਰ, ਹੋਮ, ਪਾਠ—all ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਕਠੋਰ ਮੌਸਮ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਭਾਂਡੇ ਟੁੱਟੇ, ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ—ਕੈਕੇਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਵੇ।" "ਜਿੱਥੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਵੇ; ਤੇ ਸਾਡੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਅਯੋਧਿਆ ਜੰਗਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਸਾਰੇ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵੀ, ਸਾਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਦੇਣ।" "ਉਹ ਸਾਡਾ ਛੱਡਿਆ ਲੈ ਲੈਣ, ਤੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਣ—ਘਾਹ, ਮਾਸ, ਫਲ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ।" "ਕੈਕੇਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਵੇ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਰਹੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।