ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਗਲ ਅੰਦਰ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ, ਮੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਤਕ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹਿਣ।" ਇਹ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖੀ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਫਿਰ ਖਜਾਨੇਦਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਧਨ ਲਿਆਓ।" ਜਦ ਖਜਾਨੇਦਾਰ ਨੇ ਧਨ ਲਿਆਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਦੁਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਗਰਗ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਸੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲ ਤੇ ਫਾਵੜਾ ਵਰਤਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਲ ਤੇ ਫਾਵੜਾ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾਓ—ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਘੇੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਲਕਾ ਹਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ; ਜਿੰਨਾ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਵੇਂ, ਉਨਾ ਹੀ ਤੇਰਾ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚੋਲਾ ਕਮਰ 'ਤੇ ਲਪੇਟਿਆ, ਲਾਠੀ ਚੁੱਕੀ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਲਾਠੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਡਿੱਗੀ। ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ।" "ਇਹ ਤੇਰੀ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ। ਹੁਣ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗ ਲੈ।" "ਸਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪੂਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਵਾਪਸ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧੀ। ਰਾਮ ਜੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਪੂਰੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮਕ ਧਨ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਦੋ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਿੱਤਰ, ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਮੰਗਤਾ ਸੀ—ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਤੇਤੀਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਰਾਮ ਜੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੋ ਨੌਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਮਾਲਾ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਤਿੰਨੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ, ਤੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਗਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਛੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਚਲਦੀ ਸੀ—ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਹੀ ਨਾਲ ਹਨ।" "ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਰਸ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ—ਅੱਜ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੌਸਮ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਅੱਜ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੂਤ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਫਿਰ ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣੀ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ?" "ਦਇਆ, ਦਿਲਾਸਾ, ਵਿਦਿਆ, ਚੰਗਾ ਚਰਿਤਰ, ਸੈਲ-ਸੰਯਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਇਹ ਛੇ ਗੁਣ ਰਾਘਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੂੰ ਸਜਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜਲ-ਜੀਵ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਰ ਹਿੱਸਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ, ਡਾਲੀਆਂ—ਇਹ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ, ਆਉ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੀਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਵੇ।" "ਬਾਗਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੀਏ।" "ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਮਿਆ ਹੋਇਆ ਖਜਾਨਾ, ਖੰਡਰ ਹੋਏ ਆੰਗਣ, ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਗੁਆ ਦੇਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਭਰੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ, ਪੈਦਲ ਚਲਦੇ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲ ਪਏ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਛੇ, ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਦੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।