ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਨ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਗਲੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘਰ, ਮੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ ਲਈ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਦੁਖੀ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਖਜਾਨੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਧਨ ਲਿਆਓ।" ਜਦੋਂ ਸਭ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਲਿਆ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਧਨ ਦਾ ਢੇਰ ਉਥੇ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਦੁਰ ਸੀ, ਨੇ ਉਹ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਪੀਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਲ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ; ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਜਾ—ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਘੇਰੇ ਤੱਕ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਵਾਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖੋ।" ਰਾਮ ਨੇ ਹਲਕੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ; ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਵੇਂ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਧਨ ਤੇਰੇ ਲਈ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਚੋਲਾ ਕੱਸਿਆ, ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀ। ਉਹ ਲਾਠੀ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਡਿੱਗੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਗਾਂਵਾਂ ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾਈਆਂ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਖਿਆ, "ਕੋਪ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਅਜੋੜ ਤਾਕਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ। ਹੁਣ, ਜੋ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ।" "ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੈ ਲੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਮਿਲੇ।" ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਮਰਦਾਨਗੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮਕ ਧਨ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ ਮਿੱਤਰ, ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਮੰਗਤਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦਾਨ ਅਤੇ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਿਕਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੋ ਨੌਕਰ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨਿਕਲੇ, ਲੋਕ ਮਹਲਾਂ, ਹਵੈਲੀ ਅਤੇ ਮੀਂਨਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਛੱਤਾਂ ਤੋਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।" "ਜੋ ਰਾਜ ਦਾ ਸੁਆਦ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਲੋਕ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸੁਗੰਧੀ ਲੇਪ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਗਰਮੀ-ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਰੰਗ ਖੋ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਅੱਜ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭੂਤ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਗੁਣ-ਹੀਣ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਜਿਸਦੇ ਚਲਣ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਵੇਂ?" "ਦਯਾ, ਮਰਦਾਨਗੀ, ਵਿਦਿਆ, ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਇਹ ਛੇ ਗੁਣ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝੀਲ ਸੁੱਕਣ ਨਾਲ ਜਲ-ਜੰਤੂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਪੀੜਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਸ਼ੋਭਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ, ਟਹਿਣੀਆਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ, ਆਓ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਵੇ, ਚਲ ਪਈਏ।" "ਬਾਗਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਓ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈਏ।