ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵਣਵਾਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕੁਲਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਬਰਦੀਆਂ ਚੁੱਕੀਆਂ—ਅਜੋਕੇ ਹਥਿਆਰ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਅਖੂਟ ਤੂਣੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ—ਜਿਸਨੂੰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਦਿਖਾਏ, ਜੋ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸਹਾਇਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਕ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਆਗਿਆ ਸਮਝੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਿੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਓ ਜੋ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਜਦੋਂ ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਰੌਣਕਦਾਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ, ਸੁੰਦਰ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਮੋਤੀ, ਬਾਂਗੜੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹਾਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਲੈ ਜਾਓ; ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰਬੰਦ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਚੰਗੀਆਂ ਪਾਇਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਵੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੈਦੇਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਫਾ ਵੀ ਲਗਵਾਓ। ਇਹ ਹਾਥੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਂ ਵੀ।” ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੇ ਉਹ ਤੋਹਫੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾ ਲੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਰਤਨ ਤੇ ਹੋਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਜੋ ਤੈਤਿਰੀਯਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ ਤੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਥ, ਨੌਕਰ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਚਾਹੁਣ। ਚਿਤਰਥ ਨਾਮਕ ਸਾਰਥੀ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕਠਕ ਪਾਠਕ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਸੀ ਰਥ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਸੌ ਵਧੀਆ ਬਲਦ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਪ ਚਾਵਲ ਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਕੌਸਲਿਆ ਕੋਲ ਜੋ ਕਮਰਬੰਦ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੇ ਦਾਨ-ਪੁਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕੇ; ਸਾਰੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਆਦਰ ਕਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਦੇਂਦੇ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘਰ, ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ।” ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਖਜਾਂਚੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰਾ ਧਨ ਲਿਆਓ।” ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸਹਾਇਕ ਉਹ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੱਡਾ ਧਨ-ਪੰਜਾ ਉੱਥੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲ ਤੇ ਕਸੀਆ ਵਰਤਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਿ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖੀ, “ਹਲ ਤੇ ਕਸੀਆ ਪਾਸੇ ਰੱਖ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।” ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਆਲੇ ਤੱਕ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਵਧੇਰੇ ਹਨ।