ਜਨਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਖੁਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਦਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਦਿਵ੍ਯ ਕਵਚ, ਦੋ ਅਖੂਟ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰਕਸ਼ਾਂ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕੁਲ-ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਫਿਰ, ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ (ਲੱਖਣ) ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰ ਦਿਖਾਏ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਟੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਲੱਖਣ!” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਭਾਉ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੱਖਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਹਿੱਤਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਲੱਖਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਿੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਔਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਬਾਜੂ-ਬੰਦ, ਸੁੰਦਰ ਕੰਨ-ਬਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਮੋਤੀ, ਚੂੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਹਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਿਤ੍ਰ, ਇੱਕ ਹਾਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭੇਜ। ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਸੀਤਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਧਾ (ਕਮਰ-ਬੰਦ) ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।” “ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਲਈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਪੈਜਾਬੇ ਤੇ ਬਾਜੂ-ਬੰਦ ਵੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ, ਜਹਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖੱਟ ਬਣਾਵੇ। ਇਹ ਹਾਥੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰજય, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਾਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਂ।” ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਪਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਭਰਾ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ: “ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਜਹਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਕੇ ਆਦਰ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਘਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਤੇ ਤੈਤਰੀਯ ਵੱਲੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ ਤੇ ਕਉਸਲਿਆ ਉੱਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਚਾਹੁਣ। ਚਾਲਕ ਚਿਤ੍ਰਰਥ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀਮਤੀ ਜਹਿਰਾਤਾਂ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੰਡ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਕਈ ਕਠਕ ਪਾਠਕ ਤੇ ਦੰਡਧਾਰੀ ਨੌਜਵਾਨ— ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਆਲਸੀ ਤੇ ਆਰਾਮ-ਪਸੰਦ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹਨ— ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਅੱਸੀ ਵਾਹਨ ਜਹਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਕੇ ਦੇ, ਦੋ ਸੌ ਚੰਗੇ ਬਲਦ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਪ ਚਾਵਲ ਦੇ। ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ; ਅਤੇ ਕਉਸਲਿਆ ਕੋਲ ਆਈਆਂ ਕਈ ਗਰਦਨ-ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ-ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ। ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕਉਸਲਿਆ ਆਪਣੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਲੱਖਣ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਆਦਰ ਕਰ। ਫਿਰ ਲੱਖਣ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਹ ਧਨ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰਾਂ ਨੂੰ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਆਉਂਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਲੱਖਣ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ, ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਦੁੱਖੀ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਖਜਾਨਚੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰਾ ਧਨ ਲਿਆਓ।” ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਉਹ ਧਨ ਲੈ ਆਏ; ਉਹ ਵੱਡਾ ਢੇਰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਗਰਗ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਲ ਤੇ ਖੁਰਪੀ ਚਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਪਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਵੀ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਲ ਤੇ ਖੁਰਪੀ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ, ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ—ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।” ਤ੍ਰਿਜਟਾ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸਭਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਘੇਰੇ ਤੱਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ।