ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦਿਲੋਂ ਅਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ: "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਾਣ ਦੀ ਠਾਨ ਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਾਂਗਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ—ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਉਸ ਲਈ ਅਰਥਹੀਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੁਬਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਕਦੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਰੋਕ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਰਾਮ!" ਇਸ 'ਤੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ?" ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮਹਾ-ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪਤ੍ਰੀ ਰਾਜ-ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਖੀ ਸਹ-ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਭਰਤ, ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ: "ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ; ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਲਈ ਇਹ ਕਰਤਵ ਨਿਭਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਧਰਮ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਅਤੁੱਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦਰਸਾਵੇਂਗਾ। "ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾ ਆਵੇ।" ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਉਤਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਰਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ ਜੇ ਭਰਤ, ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ, ਕਰੂਰ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੱਖ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। "ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹੈ—ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਬਣਾਓ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਣ ਕੇ, ਤੇ ਫੜ ਕੇ, ਫਾਵੜੀ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਾਂਗਾ, ਤੇ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਆਹਾਰ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋਗੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਗ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸੋ ਰਹੇ ਹੋ।" ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਜਾ, ਹੇ ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ-ਅਤਮਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਜਨਕ ਦੇ ਮਹਾ-ਯਜਨ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਨਾਲ ਨਾਲ, ਅਟੱਲ ਦਿਵ੍ਯ ਕਵਚ, ਦੋ ਅਖੂਤ ਤੀਰ-ਭਰੀ ਤੂਣੀਰਾਂ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵੀ ਲਿਆਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਲਈ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕੁਟੁੰਬ-ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲਿਆ। ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ।" "ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵੀ।" "ਪਰ ਤੂੰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਜਾਤੀ ਸੁਯਜ੍ਯ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਆ। ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਤੀਹਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਸੁਯਜ੍ਯ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਅੱਗ-ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: "ਮਿੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਓ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁਖਮਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਤਮ ਕੜੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਾਰ, ਰਤਨ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਤੇ ਹੱਥ-ਕੜੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੋਤੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਯਜ੍ਯ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ, ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।