ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਸਤੀਆਤਮਾ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੁਰੀ ਹੋਈ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦਾਨ-ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜੋ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਹੰਝੂ ਛਲਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵੇਖੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਗੋਛੇ ਹਰ ਥਾਂ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਮਰਤਾ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੀ ਆਸ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਕਈ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁੜ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੁੜ ਰੋਕ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਣਸ਼ਚਿਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼!” ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਦੀਵ ਅਟੱਲ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਜਿੱਤੂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲੇਂ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਕੌਸਲਿਆ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ? ਸਤਿਆਨ ਦੇਵਾਂ ਵਰਗਾ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਅਸ਼ਵ-ਪਤੀ ਦੀ ਧੀ (ਕੈਕੇਈ) ਦੁਖੀ ਸਹਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗੀ। ਭਾਰਤ, ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਕੌਸਲਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਇਹ ਕਰਤਵ ਨਿਭਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਧਰਮ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ; ਅਸੀਂ ਨਾ ਹੋਈਏ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੇਰੇ ਚਾਨਣ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਭਾਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕੌਸਲਿਆ ਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਧਰਮ-ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਸਟ, ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਭਾਵੇਂ ਉਹਦੇ ਪਾਸੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵੀ ਹੋਣ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੌਸਲਿਆ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿੰਡ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥ ਹੈ—ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਲਵੋ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਾਂਗਾ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੜਾਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਤੂੰ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਲਓ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜਾਗਣ ਜਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਚਲਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਆ।” ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦਿਵਯ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਜਨਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਦਿਵਯ ਕਵਚ, ਦੋ ਅਖੂਟ ਤੋਣੀਆਂ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਸੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕੁਲਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸ਼ਸਤਰ ਲੈ ਲਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵਯ ਸ਼ਸਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਨ, ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਸੰਘਾਰਕ, ਤੈਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਾਂ। ਇੱਥੇ ਬੜੇ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਵੀ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ, ਇੱਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਲੈ ਆ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਰੰਤ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।