ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੇਕਰ ਦੁਖ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਜਨਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਜਦ ਤਕ ਤੇਰੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਾ ਲਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਥਿਲੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਬਣੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਜਿਵੇਂ, ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਜੋ ਸਚ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ: ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੀਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਹੈ—ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਅਜਾਣ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?" "ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨ ਸਚ, ਨ ਦਾਨ, ਨ ਆਦਰ, ਨ ਵੱਡੇ ਯਗ—ਹੇ ਸੀਤਾ—ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਸਵਰਗ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਗਿਆਨ, ਬੱਚੇ, ਖੁਸ਼ੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਗਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਸ। ਤੂੰ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੋਹਕ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ ਲਈ ਹੀ ਬਣੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਸਾਥੀ ਬਣ।" "ਹਰੇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਫੈਸਲਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਨਾਰੀ, ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ; ਹੁਣ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਗਹਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ, ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ, ਜੋ ਮੰਗਣ ਆਉਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰ—ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣੇ, ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਰੰਗ-ਰਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ—ਬਿਸਤਰ, ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ।" ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਜਾਣੀ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਨ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲੱਗੀ; ਉਹ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਵਰਨਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ, ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਨ ਤੇ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਨ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨ ਅਮਰਤਾ ਦੀ; ਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਬੋਲੇ, "ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੁੜ ਰੋਕ ਕਿਉਂ ਲਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਇਹ ਰੋਕ ਕਿਉਂ? ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।" ਤਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਅਟੱਲ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ, ਜੀਵਨ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਿਤਰ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੌਣ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ? ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਧੀ ਦੁਖੀ ਸਹ-ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਭਰਤ, ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਦੁਖੀ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਤੂੰ ਇਸ ਉੱਚੀ ਨਾਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ; ਇਹ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਵਿਤੀਅ ਧਰਮ-ਪਾਲਨਾ ਵੀ।" "ਇਹ ਕਰ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਮੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ; ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।