ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾਂਗੀ, ਹੇ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ! ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕਰਦੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।” ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਰਤਕੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਜਾਵੋ ਤਾਂ ਵਨ ਵਾਸ ਲਈ ਨਿਕਲੋ ਨਾ। ਸੰਨਿਆਸ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਸਵਰਗ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕੋਈ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।” “ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਨਰਮ ਰੇਸ਼ੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਟੋਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰੂਈ ਜਾਂ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਲੱਗਣਗੇ। ਪਿਆਰੇ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਠੀ ਧੂੜ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਵਾਂਗ ਮਾਣਾਂਗੀ।” “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਤੇ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਸੁਤਾਂਗੀ, ਤਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਪੱਤੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਲਿਆਓਗੇ, ਚਾਹੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮੰਨ ਲਾਂਗੀ। ਉਥੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗੀ।” “ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਕੋਈ ਉਪਰੀਅਤ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖੋ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਾਰ ਬਣਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵੀ ਸਵਰਗ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਨਰਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।” “ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹਾਂ, ਵਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ; ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇਗੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਲੰਬਾ ਰੋਈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਕਈ ਦੁਖਦਾਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਲੰਬਾ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਰੋ ਕੇ ਕੱਢਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, “ਹੇ ਲਾਡੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜੇ ਉਹ ਦੁਖ ਨਾਲ ਮਿਲੇ; ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਨ ਲਈ ਬਣੇ ਹੋ, ਮੈਥਿਲੀ, ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ, ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।” “ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼, ਜੋ ਸੱਚ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਰ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ: ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੀਣਾ ਮੈਨੂੰ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।” “ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੋਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” “ਸੱਚ, ਦਾਨ, ਇਜ਼ਤ, ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਯਗ੍ਯ ਵੀ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਸਵਰਗ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਗਿਆਨ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।” “ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।” “ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੰਡਕ ਵਨ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲੋ ਤੇ ਉਥੇ ਵਸੋ। ਤੁਸੀਂ ਵਨ ਲਈ ਬਣੀ ਹੋ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਮਦਭਰੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲੋ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਬਣੋ।” “ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਸਚਯ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਫੈਸਲਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ।” “ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਵਨ-ਵਾਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ; ਹੁਣ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।” “ਗਹਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੋ, ਤੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੋ; ਜੋ ਮੰਗਣ ਆਉਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।” “ਸਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣੇ, ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹੈ—” “ਬਿਸਤਰੇ, ਗੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ—ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰਮ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਸਚਯਤਾ ਨਾਲ।