ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਤਦ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਣਵਾਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਮਾਦ ਬਣਾਇਆ, ਕੀ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਔਰਤ ਸਮਝ ਬੈਠੇ? ਹਾਏ, ਜੇ ਲੋਕ ਅਜਾਣੇ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਕਿ ਰਾਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। "ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸਮਝ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਯੁਮਤਸੇਨ ਦਾ ਸੂਰਮਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਘਰਾਣੇ ਲਈ ਨਿੰਦਿਆ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। "ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੀ, ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਿਨਾ ਤੂੰ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਵੀਂ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਤਪ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। "ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਡੰਡੇ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰੂਈ ਜਾਂ ਹਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਲਗਣਗੇ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਲਗੇਗੀ। "ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਤੇ ਸੁੱਤਾਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਦਾਈ ਲੱਗੇਗਾ। ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਪੱਤੇ, ਫਲ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਲਿਆਏਂ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗੀ। ਉਥੇ, ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਉ ਜਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। "ਤੂੰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖਦਾਈ ਗੱਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਾਰ ਬਣਾਂਗੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਨਰਕ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। "ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਥੀਂ ਨਾ ਪੈਣ ਦੇਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਮੌਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇਗੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਫਿਰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਂਗੀ? "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋ ਪਈ। ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਈ ਹਾਥਣੀ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਰਲਾਂ ਰੋ ਪਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੀ, ਸਾਫ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਜੇਕਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹਾਂ। "ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਜਨਕ ਨੰਦਿਨੀ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਗਿਆ ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰਦੀ। "ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਕਿ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਜੀਉਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ—ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? "ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੋਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਉਥੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਮਾਣ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਵੀ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਹੀਂ। ਸਵਰਗ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਗਿਆਨ, ਪੁੱਤਰ, ਸੁਖ—ਕੁਝ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। "ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਗਾਉਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਓਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ। "ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਲੈ ਚੱਲਾਂ। ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਉਥੇ ਵੱਸ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਦ ਭਰੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਹੇ ਭੈਰੂ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਬਣ।