ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਈ ਵਾਰ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਜੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੰਝੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਭਿੱਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਕੁਤ੍ਥਸ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਵਣਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗੀ। ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਦੋਂ ਜਮਾਈ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦੇ ਸਨ? ਹਾਏ, ਜੇ ਲੋਕ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਕਿ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਜਾਣੋ; ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਾਂਗੀ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗੀ; ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੁਲ ਲਈ ਲਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਮ। ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਆਖਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਸਦਾ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਏ ਬਿਨਾ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲੋ ਨਾ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਤਪ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਰਸਤਾ ਕੁਝ ਵੀ ਥਕਾਵਟ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਮੈਨੂੰ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਰੂਈ ਜਾਂ ਮਿਰਗ-ਚਮੜੀ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਲੱਗਣਗੀਆਂ। ਪਿਆਰੇ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਤੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਪੱਤੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆ ਦਿਓ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗੀ। ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਰੁਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਵਾਂਗੀ। ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਾਰ ਬਣਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਸਵਰਗ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਨਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੈ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਜੀਊਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਚੰਗੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ—ਫਿਰ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੁਖੀ ਰਹਿ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਂਗੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਬ ਲਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਈ ਮਾਦੀ ਹਾਥਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਹੰਝੂ ਛੱਡਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹੰਝੂਆਂ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਸੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਧ-ਬੁੱਧ ਗਵਾ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲਈ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਹੇ ਪ੍ਰिये, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੋ, ਮੈਥਿਲੀ, ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ, ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਜਨਕਨੰਦਿਨੀ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼, ਜੋ ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ ਸਾਥ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨੀਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਕਿ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਨਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੀਣਾ ਵੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਭਾਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ—ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੋਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਨੀ, ਓਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ; ਇਹਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਾਂ ਸਤ੍ਯ, ਨਾਂ ਦਾਨ, ਨਾਂ ਮਾਣ, ਨਾਂ ਵੱਡੇ ਯਗ੍ਯ—ਹੇ ਸੀਤੇ—ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਸਵਰਗ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਗਿਆਨ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਸੁੱਖ—ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਕੁਲਤਾ, ਪਿਆਰ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ।