ਸਿਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਰੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤ, ਤੇਰੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ–ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਧਨ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ–ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਲੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੰਝੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, ਕਈ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਧੀਰਜ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸਿਤਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਲਈ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਸਿਤਾ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਚੌੜੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਦੋਂ ਜਵਾਈ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਸਮਝਿਆ? ਹਾਏ, ਜੇ ਲੋਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਮਝ, ਜੋ ਸਤਯਵਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਤੂੰ ਆਪ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੀ, ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਤੂੰ ਸਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸਦੀ ਖ਼ਾਤਿਰ ਤੂੰ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਕਦਮ ਨਾ ਰੱਖੀਂ; ਚਾਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਵਰਗ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਕੁਸ਼ ਘਾਹ, ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖ਼ਤ, ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਪੱਦੇ ਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਰੂੰਏ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗ ਛਾਲ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਲਗਣਗੇ।" "ਪਿਆਰੇ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਵਾਂਗ ਲਗੇਗੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਜ ਉੱਤੇ ਲੰਬੀ ਪਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਵੀ ਪੱਤੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵੇਂ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਲੱਗਣਗੇ।" "ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਅਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਂਗੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਨਰਕ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।" "ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ—ਮੈ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਆਵਾਂ। ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਮੌਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇਗੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ—ਫਿਰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਂਗੀ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਰੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਈ ਹਾਥਣੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹੰਝੂ ਛੱਡਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰਾ, ਚੌੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਹੇ ਸੁਧਾਰਮਣੀ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ।" "ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਲਈ ਹੀ ਬਣੀ ਹੈਂ, ਮੈਥਲੀ, ਤੇਰਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਜੋ ਸੱਚ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ: ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।" "ਜੋ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ? ਜਿਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇਸੀ ਲਈ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ।" "ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਚ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਮਾਣ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਯੱਗ, ਹੇ ਸਿਤਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੰਭੀਰ, ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।