ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਵਣਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਸੱਪ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੜਰ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਨਵਾਸ ਹੋਰ ਵੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੈ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਸਤੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਰਿੰਗਦੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੱਖੀਆਂ, ਬਿਛੂ, ਕੀੜੇ, ਅਤੇ ਡੰਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਟੇ ਨੇ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ ਘਾਹ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਵਨਵਾਸ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਨਵਾਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਵਨਵਾਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਨਵਾਸ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ।" ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀਂ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੋਲੀਆਂ, "ਜੋ ਤੂੰ ਵਨਵਾਸ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਗੁਣ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ। ਹਿਰਨ, ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਬੱਘ, ਸ਼ਰਭ, ਊਠ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ—ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਕਦੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਕੋਲ ਹੈਂ, ਤਦ ਇੰਦਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ। ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ।" "ਉਪਰੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਬੀਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਜਰੂਰ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ, ਇੱਕ ਸੰਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਤਪਸਵੀ ਔਰਤ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਨ ਲੈ ਚੱਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ; ਨਾਇਕ ਦਾ ਵਨਵਾਸ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ ਹੀ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਸਾਂਝ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਵਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ, ਜਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਤਿ ਅਤੇ ਨਿਭਾਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਦੁਖ-ਸੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਵਾ ਲਵਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਬਹੁ-ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੰਝੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਮਨਾਉਣ ਉੱਤੇ, ਮੈਥਿਲੀ (ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ) ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਫਿਰ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਜੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਸੋਚਿਆ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਸੀ? ਜੇ ਲੋਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਕਿ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਦੀ ਅਗਿਆਵਾਨ ਰਹੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਟੁੱਟ ਇੱਛਾ ਤੇ ਨਿਭਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।