ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਸੀਤੇ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ, ਸਯਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਫਲਾਂ ‘ਤੇ ਜੀਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਜਟਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਖਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੇਦਿਕ ਵੇਦੀ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ, ਉਹੀ ਖਾ ਕੇ ਸੰਤੋਖ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਖਤਰੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਪ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਕੜ ਰਸਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੱਖੀਆਂ, ਬਿਛੂ, ਕੀੜੇ, ਤੇ ਡੰਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕਾਂਟੇਦਾਰ ਹਨ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਅਤੇ ਉਲਝੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਤਪਸਿਆ ‘ਚ ਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸੀਤੇ, ਤੇਰਾ ਜੰਗਲ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਤਰੇ ਹਨ।” ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੰਝੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੋਲ ਪਈ, “ਜੋ ਤੂੰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਦੇ ਔਗੁਣ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੁਣ ਹੀ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ, ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ, ਊਠ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਰਾਘਵ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਤੋਡ਼ੀ ਗਈ, ਰਾਮ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਇੰਦਰ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੀ ਹੋ ਕੇ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਓ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਸਚ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੁਆਰੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਸੰਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਰਾਘਵ, ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਲਈ; ਮੈਨੂੰ ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ ਹੀ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਪਿਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ, ਨਿਮਾਣੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ? ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਦੁਖ-ਸੁੱਖ ਦੀ ਸਾਂਝੀ, ਭਗਤ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਵਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਲੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੰਝੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।