ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਠਾਨ ਨਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਹੀ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟੀ ਕਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖਤਰੇ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇरਾਦਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਜੰਗਲ 'ਜੰਗਲ' ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਤਰੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਹਾੜਾਂ ਸੁਣਨੀਆਂ ਪੀੜਦਾਇਕ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਣਜੀਵ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਮਸਤ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਇਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਗਰਮੱਛ ਹਨ, ਗੰਦਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" "ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹਨ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂਹਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਉੱਥੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਤੇ ਸੌਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੁੱਟੇ-ਬਿਖਰੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਪੀੜਦਾਇਕ ਹੈ। ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਸੀਤਾ, ਜੰਗਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਜੀਵਨ ਰਹਿਣ ਤਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਥਿਲੀ, ਅਤੇ ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਲਈ ਫੁੱਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵੇਦਿਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੇਦਿਕ ਅਗਨਿ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਸੀਤਾ, ਜੰਗਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਥਿਲੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੋ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਜੀਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਸੀਤਾ, ਜੰਗਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਹਨੇਰਾ, ਸਦਾ ਭੁੱਖ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਪ, ਸੁੰਦਰਿ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਕਰੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।" "ਮੋਮ, ਬਿਚੂ, ਕੀੜੇ, ਤੇ ਡਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਸਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਰੁੱਖ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਕਾਸ਼ ਘਾਹ, ਸੁੰਦਰਿ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬੇਲਾਂ ਫਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਈ ਸਰੀਰਕ ਦੁਖ ਤੇ ਕਈ ਡਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਸਦਾ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਛੱਡਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਤਪ ਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਸਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰਾ ਜੰਗਲ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਖਤਰੇ ਹਨ।" ਜਦ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਠਾਨ ਨਾ ਲਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੀਤਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ। "ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਜੋ ਖਾਮੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੁਣ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ।" "ਹਿਰਣ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ, ਉਟ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਰਾਘਵ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਜਦ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਉਹ ਭੱਜ ਜਾਣਗੇ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਡਰਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂ, ਰਾਮ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।" "ਇੰਦਰ ਵੀ, ਰਾਘਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇਂ।" "ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਰਾਮ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਸਣਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਇਹ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਘਰ 'ਤੇ ਸੁਣਾਈ, ਮਹਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।" "ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ—ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।