ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹੋ—ਅੱਜ ਉਹ ਰਥ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ, ਸਭ ਚਿੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਲੇ ਬਦਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹਾਥੀ ਵੀ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਵੀਰ!" ਸੀਤਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਵੀ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਉਹ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਅਜੀਬ ਰੰਗ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।" ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣੀਏ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੀਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਨਕਨੰਦਿਨੀ, ਮੈਂ ਇਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਿਆ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਕੇਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹਾਨ ਵਰ ਦਿਤੇ ਸਨ।" "ਹੁਣ, ਜਦ ਮੇਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਵਚਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਏਗਾ, ਇਹ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ ਹਾਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੀਂ।" "ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਭਾਰਤ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਨਾ ਦੱਸੀਂ।" "ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹੈ, ਸੀਤੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਆਦਰ ਦੇਈਂ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਧੀਰਜ ਰੱਖੀਂ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨਿਕਲ ਜਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਿਭਾਈਂ।" "ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੀਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਉਮਰ ਦਰਾਜ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਦੇਈਂ।" "ਮੇਰੀਆਂ ਹੋਰ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੀਂ; ਪਿਆਰ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।" "ਭਾਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਦੇਈਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਉਹ, ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।" "ਰਾਜੇ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਅਜਨਬੀ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ, ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੁਝੀ ਰਹਿ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ।" "ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਐਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸਮਝਾਇਆ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਸর্গ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਯੋਗ ਸੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚੋਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਰਾਮ ਜੀ? ਇਹ ਤਾਂ ਹਲਕੇ-ਫੁਲਕੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।" "ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਯੋਗ ਤੇ ਨਿੰਦਣੀ ਬੋਲ, ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ, ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਨਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ।" "ਪਿਤਾ, ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਭਾਬੀ—ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।" "ਪਰ, ਔਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਆਪ, ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਦੋਸਤ—ਇਹ ਜਗਤ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਪਤੀ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਹ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਇਸ ਕਠਨ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰਾਂਗੀ, ਘਾਹ ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੌਂਦ ਕੇ।" "ਇਰਖਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚਿਆ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੀ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।" "ਚਾਹੇ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਹੋਵਾਂ, ਉੱਡਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਾ, ਮੈਂ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਬੱਘਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗੀ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮਧੁ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੀ।" "ਤੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ—ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ!" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਮੈਂ ਸਦਾ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਾਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੀ।