ਇਹ ਵਾਯੁਕਾ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛਬੀਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ, ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀਤਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਤਪ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਮੀਦ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ। ਵੈਦੇਹੀ, ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਜ-ਰੀਤੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰ, ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਮਰਤਾ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੀਤਾ, ਕੰਪਦਿਆਂ ਉੱਠੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਦੇਖੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਦਬਾ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਸੀਨੇ-ਪਸੀਨੇ, ਪੀਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਨਿਰਵੈਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪੁੱਛੀ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਭੂ?" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਜੋੜ ਵਾਲਾ ਦਿਨ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਾਘਵ! ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੋ?" "ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਦਾਂ ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਲੋਟਸ-ਆਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦ-ਮਾਨ, ਹੰਸ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਚੌਰ ਨਾਲ ਹਵਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਰੀਤ ਨਹੀਂ।" "ਚਤੁਰ ਕਵੀ ਤੇ ਭਟ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਸੂਤ ਤੇ ਮਗਧ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਾਲਾ ਮਧੂ ਤੇ ਦਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾ ਰਹੇ।" "ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ, ਰਾਜ-ਸਿੰਗਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਰੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਚੌਕਸ ਰਥ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਹਣਾ, auspicious ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਾਦਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹਾਥੀ, ਆਗੂ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਨ-ਸਜਿਆ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ।" "ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਫਿਰ ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਅਜਾਣੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਰਾਘਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੀਤਾ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਨਕੀ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।" "ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਜੋ ਸਚਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਡੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।" "ਹੁਣ, ਜਦ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ-ਬੱਧ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਮੈਨੂੰ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰਨਾ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਦੱਸੋ।" "ਸਦਾ ਲਈ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ; ਤੁਸੀਂ, ਸੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ।" "ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ।" "ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਉਮਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ।" "ਮੇਰੀਆਂ ਹੋਰ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ; ਪਿਆਰ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ।" "ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨ ਦੇਣਾ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।" "ਕਦੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨਾ; ਵੈਦੇਹੀ, ਉਹ ਰਾਜ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।" "ਰਾਜੇ, ਜਦ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮਿਲੇ, ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਜੇ, ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਨੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ outsider ਲਾਇਕ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਸੀਤੇ, ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਭਰਤ ਵੱਲ ਧਰਮ-ਰੁਚੀ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਵ੍ਰਤ 'ਚ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ।" "ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਿਆਰੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹੋ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੋ।" ਹੁਣ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ।