ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਮਧੁਰ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਨੇ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ— “ਜਿਸ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਸੁਪਰਨਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦੁੱਤੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਪਾਏ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ, ਵੇਦਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਉਪਚਾਰਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਕੀਤੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਖ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਗਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਬੋਲੀ— “ਜਾ, ਰਾਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂ, ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਦੁਖ-ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਦੇਖਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਚੜ੍ਹੀ ਪੂਰਨ ਚਾਂਦ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ, ਰਾਮ, ਸ਼ੁਭ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਦੇਖਾਂ। ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੀ ਪੂਤ-ਵਧੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾ, ਪੁੱਤਰ। ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਤੇਰੀ ਜੰਗਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾ ਕਰਣ।” ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਨੈਣ ਅਸ਼ਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਘਵ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤਾਕਦੀ ਰਹੀ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਨਿਖਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛਬੀਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਜੰਗਲ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੀਤ ਤੇ ਢਿੱਡੇ ਹੋਏ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ-ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼-ਮਨ ਤੇ ਆभार ਭਰੀ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਮਰਤਾ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵੇਲੇ ਸੀਤਾ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਉਠੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ, ਚਿੰਤਿਤ, ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। pale-face, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛੀ: “ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ?” “ਅੱਜ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਿਤ ਕਿਉਂ ਹੋ?” “ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਸੌ-ਪੱਖੀ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ।” “ਤੁਹਾਡਾ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਚਿਹਰਾ, ਚੰਦ ਤੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਚੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।” “ਚਤੁਰ ਬਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭਟ ਤੇ ਹਰੋਲਡ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਾ ਹੀ ਸੂਤ ਤੇ ਮਗਧ ਸ਼ੁਭ-ਵਾਕ ਉਚਾਰਦੇ।” “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮਧੁ ਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ-ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਲਈ ਹੁੰਦਾ।” “ਸਭ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਗਿਲਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖ, ਸਜੇ-ਸਾਰੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਹਰੀ ਤੇ ਪਿੰਡ-ਵਾਸੀ।” “ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਹਣਾ ਫੁੱਲ-ਸਜਾਇਆ ਰਥ, ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ।” “ਤੁਹਾਡਾ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਬਦਲੀ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ।” “ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਹਣੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਰਾਜ-ਸੀਟ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਹੀਰੋ।” “ਹੁਣ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ, ਫਿਰ ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਅਜੀਬ ਰੰਗ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਵਿਅਥਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਰਾਮ, ਬੋਲੇ: “ਸੀਤਾ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।” “ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਤੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਸੁਣ ਜਾਨਕੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।” “ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਵਚਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਕੇਈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਨੂੰ ਦੋ ਮਹਾਨ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਰੀਤਾਂ, ਤੇ ਆਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ; ਰਾਮ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਏ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ। ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਿਅਥਾ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੂਛੀ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮਿਆਰੀ ਤੇ ਧਰਮ-ਪੂਰਨ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।