ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸੋਮ, ਸੂਰਜ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਯਮ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਧੂਆਂ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਵਿਧੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਮੰਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤਾਂ, ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਦੀ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈਤਾ ਲਈ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਕੌਸਲਿਆ, ਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਘੀ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ, ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਹੋਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਹਦ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਜੰਗਲ-ਯਾਤ੍ਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪੜ੍ਹਵਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਦੀ ਉਜਲ ਮਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਛਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: “ਜੋ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇਰੇ ਹੋਣ। ਜੋ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਸੁਪਰਨ ਨੂੰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੋਣ। ਜੋ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੂੰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੋਣ। ਜੋ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਪਗਾਂ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੋਣ।” “ਰਿਸ਼ੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਟਾਪੂ, ਵੇਦ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੈਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਬਾਕੀ ਵਿਧੀਆਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਾਂ ਨੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਲਪਤ ਕੀਤਾ। ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਉਪਚਾਰਕ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਦੁਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਭਾਸ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜਾ, ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕਰ।” “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਵੇਖਾਂ, ਤੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ-ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ।” “ਸਾਰੇ ਦੁਖ-ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਵਾਂ ਉਗਿਆ ਹੋਵੇ।” “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖਾਂਗੀ, ਰਾਮ, ਮੰਗਲਮਈ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ।” “ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਪੂਤ-ਵਧੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਅਤੇ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।” “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੀਵ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਸर्प, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਉਹ ਸਭ, ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹਣ।” ਆਂਖਾਂ ਅਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਕਦੀ ਰਹੀ। ਰਾਣੀ ਵੱਲੋਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਜਲ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾਏ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਯੋਧਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਛਬੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ। ਰਾਮ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਥ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਗੁਣਵਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਨਾ ਸੁਣੀ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਤਵਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਜ-ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਸੀਤਾ, ਉਠ ਕੇ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਮ-ਸਥ ਰਾਘਵ, ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਛੁਪਾ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਜਾਹਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। pale-ਚਿਹਰੇ, ਪਸੀਨੇ-ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਰੋਸ ਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: “ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ?” “ਅੱਜ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦੇ ਮਿਲਨ ਵਾਲਾ, ਮੰਗਲਮਈ ਦਿਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿਉਂ ਉਦਾਸ ਹੈ?” “ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਝਾਗ ਵਰਗੇ ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ।” “ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਦੋ ਮੁੱਖ ਚੰਵਰਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੰਸ ਵਰਗੇ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਝਲਦੇ, ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਝਲ ਰਹੇ।” “ਵਾਕ-ਪਟੂ ਭਟ ਅਤੇ ਹਰੋਲਡ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ ਤੈਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਨਾ ਹੀ ਸੂਤ ਅਤੇ ਮਗਧਾ ਮੰਗਲਮਈ ਵਾਕ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ।” “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਕਰਦੇ।” “ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿਅਪਾਰੀ ਸਮੂਹ, ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀਤਾ, ਰਾਮ ਦੀ ਜੰਗਲ ਯਾਤ੍ਰਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਵਧ-ਇੱਕ ਹੋਈ।