ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਂ ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘‘ਪੁੱਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਜਾ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰ।’’ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਓਹੀ ਧਰਮ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਮਾਂ ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।’’ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਵੇਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਂ। ਉਹ ਰਾਮ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਯਗਯ-ਵੇਦੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸਨ, ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਬੂਟੇ, ਝੀਲਾਂ, ਪੰਛੀ, ਸੱਪ ਤੇ ਸਿੰਘ—all should protect you, O best among men. ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਗ ਤੇ ਅਰਯਮਾਨ—all should bless you. ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ ਤੇ ਰਾਤਾਂ, ਸਭ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਦਿਨ ਤੇ ਘੜੀਆਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਣ, ਵੇਦ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਕੰਦ, ਸੋਮ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ—ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਨ। ਪਹਾੜ, ਸਮੁੰਦਰ, ਵਰੁਣ ਰਾਜਾ, ਆਕਾਸ਼, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਥਿਰ ਹੈ—ਸਭ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ—ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਂ, ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ ਤੇ ਪਲ, ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇਣ। ਜਦ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਵੱਸੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇਣ। ਪੁੱਤ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਿਸਾਚ, ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਾ ਆਵੇ। ਬਾਂਦਰ, ਬਿਛੂ, ਡੰਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ, ਮੱਛਰ, ਰਿੰਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਤੇ ਕਿਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ, ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਰਿੱਛ, ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਭੈਂਸ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਕਦੇ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ। ਜਿਹੜੇ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਦੇਣ। ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਆਣ, ਤੇਰੇ ਸਭ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਣ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਰਹੇ, ਅਮਨ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਜਾ, ਪੁੱਤ। ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਸੀਸਾਂ ਹੋਣ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸੋਮ, ਸੂਰਜ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਯਮ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਰਾਖੀ ਕਰਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮੰਗਲਕਾਮਨਾ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਮ ਕੀਤਾ। ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ ਘੀ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸ਼ਹਦ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਜੰਗਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: ‘‘ਜਿਹੜਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਸਮੇਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਸੁਪਰਨ ਨੂੰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਨੂੰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਲਿਆ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ। ਰਿਸ਼ੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਟਾਪੂ, ਵੇਦ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਬਰਕਤਾਂ ਦੇਣ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਲਈ ਬਾਕੀ ਸਭ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ, ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੀਆਂ, ਉਪਚਾਰਕ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲੀਆਂ ਹੀ ਸਨ, ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਲੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ। ਓਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੀ, ਆਖੀ, ‘‘ਜਾ, ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ।’’ ‘‘ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਾਂ, ਤੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇਂ, ਸਾਰੇ ਲਕੜੇ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ।’’ ‘‘ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਂਗ ਨਵੀਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵੇਖਾਂ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਕਉਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।