ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਭਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਧਰਮ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ।" ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਥਿਰ ਰਹੋ, ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਇੱਛਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਦੁਖੀ ਕੌਸਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਮੇਰੇ ਲਾਲ।" ਪਰ, ਉਹ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਸਮਾਂ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" ਕੌਸਲਿਆ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਕਰੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ, ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੌਸਲਿਆ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੌਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਵੇ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੇਗਾ।" ਕੌਸਲਿਆ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲਾ-ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਣੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਅਤਿ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਭ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਕਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਚਵੀਂ ਸਪਤਕ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸੁਭ-ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜਿਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੇ।" ਕੌਸਲਿਆ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈਂ।" "ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਵੇਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।" "ਅਗਨੀਆਂ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸਨ, ਪਹਾੜ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ, ਝੀਲਾਂ, ਪੰਛੀ, ਸੱਪ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਮਰੁਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਗਾ, ਅਤੇ ਆਰਯਮਾਨ, ਤੇਰੀ ਮੰਗਲਤਾ ਵਧਾਉਣ।" "ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਛੇ ਮੌਸਮ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ, ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਦਿਨ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਮੰਗਲਤਾ ਵਧਾਉਣ; ਵੇਦ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਦੇਵਤਾ ਸਕੰਦਾ, ਸੋਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਸਿੱਧ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਪਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੰਦਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਸਭ ਪਹਾੜ, ਸਮੁੰਦਰ, ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ, ਆਕਾਸ਼, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਹਵਾ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਸਭ ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ, ਵਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਛੇ ਮੌਸਮ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਧਾਉਣ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲਾ-ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਫਿਰੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੈਤ ਤੇਰੀ ਮੰਗਲਤਾ ਵਧਾਉਣ।" "ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪੀਸ਼ਾਚ, ਉਗਰ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਡਰ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਬਾਂਦਰ, ਬਿਛੂ, ਡੰਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ, ਮੱਛਰ, ਸੱਪ, ਅਤੇ ਕੀੜੇ, ਵਣ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇਣ।" "ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ, ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਰੀਛ, ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਭੈਂਸ, ਅਤੇ ਉਗਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।" "ਉਹ ਉਗਰ ਜੀਵ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਆਹਤ ਨਾ ਕਰਨ।" "ਸੁਭ ਸੰਕੇਤ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਣ, ਤੇਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਰਾਲੀਆਂ ਸਫਲ ਹੋਣ, ਤੇਰੀ ਸਭ繁ਤੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਮ; ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾ।" "ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜੀਵ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ।" "ਸ਼ੁਕਰ, ਸੋਮਾ, ਸੂਰਜ, ਕੁਬੇਰ, ਅਤੇ ਯਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੂਜਿਆ, ਦੰਡਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਹੇ ਰਾਮ।" "ਅਗਨਿ, ਹਵਾ, ਧੂੰਆਂ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਮੰਤਰ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਤੈਨੂੰ ਕਰਮ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨਿ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮ ਦੀ ਮੰਗਲਤਾ ਲਈ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਕੌਸਲਿਆ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਘੀ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ, ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੀਆਂ ਬੀਜਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਆਚਾਰਯ ਨੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰਲੀ ਹੋਮ ਵੀ ਕਰਵਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਮੰਗਲਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।