ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਤਾ, ਆਪਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸਾਡਾ ਪਤੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੀ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਿਤਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੂਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਲਈ ਲੈ ਚੱਲ। ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜਤ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ।" ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਅੰਸੂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਤਾ, ਜੀਊਂਦੀ ਔਰਤ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਅਸਹਾਇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਸਿਆਣੇ ਰਾਜਾ ਸਾਡੇ ਰਾਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਵੀ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੋਚਦੇ ਰਹੋ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਕਰੇ।" "ਇਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਯਗਿਆਂ ਤੇ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਚਰਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਮਾਤਾ, ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਸਾਧਾਰਣ ਭੋਜਨ ਕਰੋ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੀ ਵਿਦਾਈ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਜਾ ਪੁੱਤ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰ। ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰੱਖੇ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਸੁੱਤੀ ਰਹਾਂਗੀ। ਪੁੱਤ, ਮੌਤ ਦਾ ਰਾਹ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਜੋ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮਨ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ।" "ਸਾਇਦ ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਫਿਰ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ। ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੇ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਵੇਂ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਂ।" "ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਵੇਦੀਆਂ, ਮੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸਨ, ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ, ਝੀਲਾਂ, ਪੰਛੀ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਸਿੰਘ, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਗ ਅਤੇ ਅਰਯਮਾਨ ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿਣ।" "ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ, ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਣ। ਵੇਦ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਦੇਵੀ ਸਕੰਦ, ਸੋਮ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਿੱਧ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਪਹਾੜ, ਸਮੁੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚੱਲਦਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਸੰਧਿਆ-ਕਾਲ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਂ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" "ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ ਤੇ ਪਲ, ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੇਣ। ਜਦ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹੇਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵ ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ। ਪੁੱਤ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਪਿਸਾਚਾਂ, ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਡਰ ਨਾ ਆਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।