ਇਹ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੇਈਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਅਜਗਰ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਲਕੜੀ ਸੀ, ਵੇਖਣ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੋਢੀ ਮੋਢੀ ਮੁੱਠ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉਪਰ ਕਰਕੇ, ਗਲ੍ਹ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਤੁਾਡਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਲਝਣ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।" "ਧਰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ, ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੋ, ਇੰਝ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ? ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦਾ ਝੂਠਾ ਪਹਿਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਧਰਮੀ ਰਾਮ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ?" "ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਚੀ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਕਿ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਠੱਗੀ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੂਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਠੀਕ ਬੂਨ ਹੁੰਦੀ। ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨਾ।" "ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਲਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਧਰਮੀ ਤੇ ਦੋਸ਼ਯੋਗ ਆਗਿਆ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹੋ?" "ਇਹ ਵੰਡ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਤੀ ਨਿੱਘਤਾ ਦੋਸ਼ਯੋਗ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਾਅ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ, ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" "ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਰਣੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਵੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਣਗੇ; ਅੱਜ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਅੱਜ ਲੋਕ ਵੇਖਣਗੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ—ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਬਿਨਾ ਲੱਗਾਮ ਹਾਥੀ, ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਅੱਜ, ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਜਤਿਲਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਨਾ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਨਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵਨ-ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਖੁਦ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਤੇਜ਼ ਯਤਨ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ-ਪੂਰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵਨ-ਵਾਸ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ—ਹੁਣ ਨਹੀਂ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਵਨ-ਵਾਸ ਤਦ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ—" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ੂਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਭ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ।" "ਇਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਭਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਸਜਾਵਟ ਲਈ; ਮੇਰੀ ਪੱਗ ਸਿਰਫ਼ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਤੀਰ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ।" "ਇਹ ਚਾਰਾਂ—ਬਾਂਹਾਂ, ਧਨੁਸ਼, ਪੱਗ, ਤੇ ਤੀਰ—ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਹਨ; ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਧੀਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" "ਤੀਖੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਜਰ-ਹਸਤ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।" "ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥੀਆਂ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਬਾਂਹਾਂ, ਹਥ, ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪੈਣਗੇ।" "ਚਮੜੀ ਦੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਘਣੇ ਲੋਕਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾਂਗਾ।" "ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਸਹਾਇ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਅੱਜ, ਚੰਦਨ ਲਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਹਟਾਉਣ ਦਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡਣ ਦਾ, ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ।" "ਇਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅੱਜ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ—ਕੌਣ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੀਵਨ, ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਗਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ।