ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਟਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ-ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਰਾਜਸੀ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ—ਜੋ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਖੁਦ ਕੱਢਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵ੍ਰਤ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਇਸ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋ; ਰਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਰੇ ਰਾਜ-ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ 'ਚ ਨਾ ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਨਾ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਸਮਤ ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੇਈਵੀਂ ਅਧਿਆਇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭੋਹਾਂ ਸੜਕੀਆਂ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਭੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਵੇਖਣ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੋਢੀ ਮੋਢੀ ਮੱਠੀ ਹਿਲਾਈ, ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸੁੰਢ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਓਲੇ ਤੇ ਉਪਰ ਕਰਕੇ, ਗਲ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਗੇਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੱਕੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਉਲਝਣ ਵਿਅਰਥ ਉਠੀ ਹੈ।" "ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਲੋਕ-ਆਮ ਦੀ ਰਾਏ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪਰਵਾਹ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ, ਇੱਕ ਸ਼ੂਰੀ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਤਰਸਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਹ ਦੋਨਾਂ 'ਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਲੋਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਝੂਠੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ—ਧਰਮੀ ਰਾਮ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?" "ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਨਿਰਲੋਭ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਰਾਘਵ, ਉਹ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਹੇ ਵਿਅਰਥ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।" "ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਹ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?" "ਇਹ ਵੰਡ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਾਅ ਇੱਥੇ ਦੋਸ਼ਯੋਗ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਇਹ ਧਰਮ-ਪਾਲਣਾ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ; ਤੂੰ, ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕਹੀਦੇ ਹਨ?" "ਜੇਕਰ ਤੇਰਾ ਨਿਰਣੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਬ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰ-ਹੀਣ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸਮਮਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।" "ਅੱਜ ਲੋਕ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣਗੇ; ਅੱਜ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਤਬ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਵੇਖਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਰੁਕਦੇ ਵੇਖਿਆ।" "ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਉਤਪਾਤੀ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਅੰਕੁਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਦਾ, ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਅਜੀ, ਰਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਵੀ, ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਿਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਖੁਦ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਗੇ।" "ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਸਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ; ਮੇਰਾ ਤਿੱਖਾ ਯਤਨ ਜਿੱਤੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰੇਗਾ।" "ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਪਾਲਣਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ—ਹੁਣ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ, ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਤਦ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।" "ਪਰ, ਜੇ ਤੂੰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਦੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮੀ ਰਾਮ, ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ—" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਕਿ ਮੈਂ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੱਟ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਲਗਾ ਰਹਿ; ਮੈਂ ਅਕੇਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਰੋਕਾਂਗਾ।" "ਇਹ ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਧਨੁ ਸਜਾਵਟ ਲਈ; ਮੇਰੀ ਪੱਗ ਸਿਰਫ ਠਾਟ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਵੀ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਚਾਰਾਂ—ਬਾਹਾਂ, ਧਨੁ, ਪੱਗ, ਤੇ ਤੀਰ—ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰੌਂਦਣ ਲਈ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" "ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਜਰ-ਧਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।" "ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥੀ, ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਬਾਹਾਂ, ਹੱਥ, ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਪਏ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲੰਘਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।" "ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਵਨ-ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਪਏ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ।" "ਚਮੜੀ ਦੇ ਗਾਰਡ ਨਾਲ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਧਨੁ ਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੱਜਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਜੇ ਅਕੇਲਾ ਵੀ ਹੋਵਾਂ, ਮੈਂ ਭੀੜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਰਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅੱਗ, ਸ਼ੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ, ਯਤਨ ਤੇ ਰਾਜ-ਹੱਕ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।