ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ? ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਮਿੱਠੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਕੈਕੇਈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਸੰਦ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਬਾਤਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਨ-ਵਾਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਗ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਪਰ ਭਾਗ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ; ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਸਮਤਿ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਾਗ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਗ ਹੋਵੇ? ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੰਭੀਰ ਵਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਲ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਗ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਜੋ ਕੁੰਭ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਵਨ-ਵਾਸੀ ਵਰਤ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ-ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਖੁਦ ਕੱਢ ਲਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਰਤ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਭਾਗ ਦੇ ਇਸ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਚਾਹੇ ਰਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਨ, ਵਨ-ਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਮਹਾਨ ਪুণਯ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੀ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਦਾ; ਇੱਥੇ ਭਾਗ ਨੇ ਹੀ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਭਾਗ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੈਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਚਲਦੀ ਹੀ ਚਲਦੀ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉਪਰ ਉਠਾ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਅਜਗਰ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੋਢੀ ਮੋਢੀ ਮੱਠੀ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਢ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ گردن ਥੋੜੀ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਥੋੜਾ ਅਜੀਬ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੱਕ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਤੇਰਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਲਝਣ ਵਿਅਰਥ ਉਠੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਵਾਹ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈਂ, ਭਾਗ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਦਯਨੀਆ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਲਾਭ ਜਾਂ ਝੂਠ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਤਾਂ, ਰਾਘਵ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੂਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਠੀਕ ਮਿਲਦੀ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨاپਸੰਦ ਹੈ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੰ। ਇਹ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਨاپਸੰਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਉਲਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਆਗਿਆ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਵੰਡ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਲਗਾਉ ਇੱਥੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਧਰਮ-ਲਗਾਉ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ, ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਭਾਵੇਂ ਤੇਰਾ ਨਿਰਣੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਗ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੂਰਾ, ਜੋ ਸਵੈ-ਗੌਰਵ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਭਾਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਭਾਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖਣਗੇ; ਅੱਜ ਭਾਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਾਗ ਨੂੰ ਹਾਰਦੇ ਵੇਖਣਗੇ—ਜੋ ਤੇਰੇ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ, ਭਾਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਾਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਾਂਗਾ। ਅਜੇ ਤਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਰਾਮਾ—ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਵਨ-ਵਾਸ ਰਚਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ; ਮੇਰਾ ਤੀਖਾ ਯਤਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਵੇਗਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਹੀ ਤੂੰ ਵਨ-ਵਾਸ ਲਈ ਜਾ; ਹੁਣ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਵਨ-ਵਾਸ ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਭਾਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤੇਜਕ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।