ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪੀੜਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਾਏਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ, ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਚਾਹਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਅਤੇ ਜਟਾ ਜੂੜਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਮ੍ਰਦੁਭਾਵੀ, ਮੇਰੇ ਵਨਵਾਸ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲੀ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇਹ ਨਿਸਚਯਤਾ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ? ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮ੍ਰਦੁਭਾਵੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੈਕੇਈ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਤੀ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਬਾਤਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹਨ, ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਆਮ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਏ? ਪਰ ਕਿਸਮਤ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ; ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਖ ਕੈਕੇਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮ੍ਰਦੁਭਾਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਕੌਣ ਟਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੇਵਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਤਾਕਤਵਰ ਤਪਸਵੀ ਵੀ, ਜਦ ਕਿਸਮਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਉਗਰ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਰੋਕਟੋਕ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ, ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਜਿਹੜੇ ਘੜੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਵਨਵਾਸੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ-ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਖੁਦ ਕੱਢਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੰਕਲਪ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋ; ਚਾਹੇ ਰਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਰਾਜ-ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੋਈ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ—ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਤੇਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਦੁਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੀ ਭੌਂਹ ਚੜਾ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਅਜਗਰ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਭੌਂਹ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਕੜਾ ਹਿਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉਪਰ ਕਰਕੇ, ਗਰਦਨ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਿੱਕੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਵਿਅਰਥ ਉਠੀ ਹੈ।" ਧਰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਦੀ ਵਧੀਕ ਪਰਵਾਹ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈਂ, ਇੰਝ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਖਸ਼ਤਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਦਇਆਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਹੇ ਧਰਮੀ, ਲੋਕ ਧਰਮ ਦਾ ਝੂਠਾ ਆਡੰਬਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਚਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਜਾਂ ਝੂਠ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੂਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਪਸੰਦ ਹੈ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ। ਉਹ ਧਰਮ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਵੰਡ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਇਹ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ, ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਭਾਵੇਂ ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਦੁਆਰਾ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣਗੇ; ਅੱਜ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਹਾਰਦੇ ਵੇਖਣਗੇ—ਜੋ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕਦੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।