ਰਾਮ ਨੇ ਸਮੁਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਉੱਦਮ ਮੇਰੇ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਐਸਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਸਾਡੀ ਮਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਮਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠੀ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਪੀੜਾ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਸਮੁਤ੍ਰੀ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਵਚਨਬੱਧ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਚ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤੀਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚ ਰਹੇਗੀ ਕਿ ਸੱਚਾਈ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਲੈਣ ਦਿਓ। ਜਦ ਮੈਂ ਛਾਲਾ ਅਤੇ ਜਟਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਸਉਮਿਆ, ਮੇਰੇ ਵਨਵਾਸ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ। ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਉਮਿਆ, ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਕੈਕੇਈ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਹੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਉਚੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਆਮ ਔਰਤ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪਰ ਕਿਸਮਤ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ; ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਖ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਕੌਣ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤਪੱਸਵੀ ਵੀ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੁਕਣ ਤੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਛੇਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ। ਇਹ ਜਿਹੜੀਆਂ ਘੜੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਪੱਸਵੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ-ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਜਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਖੁਦ ਲਵਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੰਕਲਪ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਨਾ ਹੋ; ਰਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੁਕਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੇਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਵ ਨੂੰ ਸੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਲੇ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਗੰਭੀਰ ਭਵ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਉਪਰ ਕਰਕੇ, ਗਰਦਨ ਢੀਲੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, “ਇਹ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਮਤ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈਂ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਨਿਕੰਮੀ ਤੇ ਦਯਾਲੂ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਸਚੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਲਾਭ ਜਾਂ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤਾਂ, ਰਾਘਵ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੂੰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਮੇਰੀ ਮਾਫੀ ਲੈ ਲੈ। ਉਹ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਧਰਮੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਆਗਿਆ ਨੂੰ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਜਦ ਕਿ ਇਹ ਵੰਡ ਬੁਰਾਈ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਇੱਥੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ, ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿਚਲੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਵਿਰਾਗ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।