ਰਾਮ ਚਲਦੇ ਹਨ ਮਾਤਾ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕੋਲ, ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮਾਤਾ ਜੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸੀਸ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸਚ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਧਰਮ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ।” ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਹੌਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਾਜ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ; ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਜੋ ਉੱਦਮ ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੋ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੱਚੇ, ਵਚਨਬੱਧ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋਣ, ਸਿਰਫ਼ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੀੜਾ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਵਨਵਾਸ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਜਟਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਵਿਲੰਬ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੇਰੇ ਵਨਵਾਸ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਭਾਗ ਹੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਭਾਗ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੈਕੇਈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਸੰਦਗੀ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹਨ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਭਾਗ ਦੇ। ਕਿਸੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪਰ ਭਾਗ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਕਿ ਦੁਖ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਾਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੇਵਲ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਅਤਿ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਜਦ ਭਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਲ ਰਹੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੁਕਣ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ। ਇਹ ਜਲ-ਘੜੀਆਂ, ਜੋ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਨ-ਵਰਤ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਜਲ ਮੈਂ ਖੁਦ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵ੍ਰਤ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਰਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜੰਗਲ ਜੀਵਨ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਭਾਗ ਨੇ ਹਸਤਖੇਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ—ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਭਾਗ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਭ੍ਰਕੁਟੀ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਅਜਗਰ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਭ੍ਰਕੁਟੀ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੋਢਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਢ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ گردن ਓਪਰ ਤੇ ਪਾਸੇ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿਰਛਾ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਉਤਸਾਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।” ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਰਾਇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਐਸਾ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?