ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈਕਈ ਨੇ ਜਲਦੀ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਦੁਖ ਨਾਲ 'ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖਟ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਈਕਈ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋੜਾ ਲੱਗੇ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਧੂਆਂ ਵਰਗਾ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—even ਜੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।" "ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਈਕਈ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।" ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਰੁਕ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਕਈਕਈ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਕਈਕਈ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਲਾਲ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਏ। ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਥੋਂ ਤੁਰਿਆ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਈ ਨਹੀਂ। ਰਾਜ ਗੁਆ ਦੇਣ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਘਟ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸਨ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਘਟਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਥਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਜਗਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਚੰਗੀ ਚਿੱਟੀ ਛਤਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਪੰਖੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਰਥ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਠਾਹਰ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਾਂ ਲਈ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਮ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਤ-ਰੁੱਤ ਦਾ ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਠਾਹਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਵੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਦਾ ਰੋਲਾ ਉਠਿਆ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਰਾਹ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ, ਐਸੇ ਹੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕਹਿ ਦੇਵੇ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਅੱਜ ਇਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਏ, ਸਾਡੇ ਰਾਜਾ ਜੀ ਜੀਵਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੇਸਮਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖ ਦੇ ਰੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ, ਗੰਭੀਰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਇਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਾਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਹਿਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੀਜੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਔਰਤਾਂ, ਅਪਣੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਣੀ ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਤ ਭਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਸਵੇਰੇ ਵਿਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਦਾ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਆਗਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ।