ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਗੱਲ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾੜਦੀ ਹੈ—ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਦ ਮੈਨੂੰ ਭਰਤ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦਸੀ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਧਨ—ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ, ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ।” ਰਾਮ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਾਜਵਾਨ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿਓ। ਪਰ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਸੂ ਕਿਉਂ ਵਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਰਾਮ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆਉਣ ਜਾਵਣ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਝਟਪਟ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਯਕੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੈਕੇਈ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆਉਣ ਜਾਵਣ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਤਨਾ ਉਤਸੁਕ ਹੋ, ਰਾਮਾ, ਫੇਰ ਦੇਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ—ਤੁਸੀਂ ਫੌਰਨ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਓ।” ਕੈਕੇਈ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ—ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਨਾ ਲਓ; ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਮਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਨ੍ਹੇਵੇਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਖਾਏਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕਰੋ।” ਇਸ ਦੁਖ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ “ਹਾ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ!” ਕਹਿ ਕੇ, ਸੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖਟਿਆ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਚਾਬਕ ਲੱਗਣ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸਮਝੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—even ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਰਤ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਖ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਇਆ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵੀ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦਾ ਲਾਲ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ। ਰਾਮ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਇਆ। ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਘਟਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕੁਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਚੰਗੀ ਪਾਂਡੂ ਛਤਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਪੱਖੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਰਥ, ਨਾਗਰਿਕ, ਤੇ ਸ਼ਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਖ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਨਾਂ ਲਈ ਅਚੰਗਾ ਸਮਾਚਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਸਭ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਮਹਾਬਲੀ, ਆਤਮ-ਸਯੰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਆਮ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਵਾਨ, ਧਰਮਤਮ ਰਾਮ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਚੰਗਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵਿਅਕੁਲਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਘਰੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਉਨਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਤੇ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ; ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਅੱਜ ਇਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਏ, ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਹੈ।