ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੋਸਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਭਰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਣ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ, "ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਪੂਰੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨੱੀਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਡਗਮਗਾਏ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲ ਪਾ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲ ਪਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ, ਭਲੇ, ਉਪਕਾਰਕ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਆਗਿਆ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਇੱਕ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਵੀ, ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਖੁਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਚਨ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਓ, ਪਰ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਮਾ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆਉਣ ਜਾਵਣ। ਮੈਂ ਵੀ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਜਲਦੀ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕੇਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਰਘੁਨੰਦਨ ਜਰੂਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹਾਂ, ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਜਾਵਣ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਤਸੁਕ ਹੋ, ਰਾਮ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵੋ।" "ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤ ਨਾ ਲਵੋ, ਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਜਾ ਨਾ ਨ੍ਹਾਵੇਗਾ, ਨਾ ਖਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, "ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ," ਰਾਜਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਬੁੱਕ ਲੱਗੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਮਾਤਾ; ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧੂ ਸਮਝੋ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—even ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਤੇ ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਕੈਕੇਈ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ?" "ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਵਾਂ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਵੱਡੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।" ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਦੁਖ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਤੇ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਲਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਪਾਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਏ, ਅੱਖਾਂ ਉਥੋਂ ਹਟਾਈ ਨਹੀਂ। ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਘਟ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਘਟਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਚੰਦ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਘਟਦੀ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੰਚਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਛਤਰੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਚਮਚਾਂ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਰਥ, ਨਾਗਰਿਕ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਭ ਉੱਚ ਜਣ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ।