ਕੈਕਈ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜੀਵੇ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਬੇਅੰਤ ਰਤਨ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਦੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਏ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ।" ਇਹ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਪਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹੀਸਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਦੁਖਦਾਇਕ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਹੁਕਮ, ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਟਾਵਾਂ ਤੇ ਛਾਲ ਪਾ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?" ਰਾਮ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਜਟਾਵਾਂ ਤੇ ਛਾਲ ਪਾ ਕੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ, ਉਪਕਾਰਕ ਪਿਤਾ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਹ ਕਰਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ?" ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਹਰ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਉ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਭੇਜੋ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਣ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਨੂੰ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਹਾਂ, ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆਇਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਰਾਮ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਫੌਰਨ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵੋ। ਇਹ ਜੋ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਮ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਵੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਜਾ ਨਾ ਨ੍ਹਾਉਣਗੇ, ਨਾ ਖਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਕਰੋ।" ਰਾਜਾ ਨੇ 'ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਹੋ ਕੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖਟਿਆ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕੈਕਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਬੁੱਕ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਨਾ ਆਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਤੇ, ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਕੈਕਈ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਲਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਨੂੰ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਤੀਰਾ ਕਰੋ, ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਰੀਤ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਕੈਕਈ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਵੀ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਕੈਕਈ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ। ਰਾਜ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਨਣੀ ਛਤਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਅੰਜਨ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਰਥ, ਨਾਗਰਿਕ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।