ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮਾਤਾ, ਇਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕੂਦ ਜਾਵਾਂ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ, ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪੀ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਲੈਣਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ—ਰਾਮ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।” ਇਸ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਯੋਗ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ, “ਰਾਘਵ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਜਖਮੀ ਹੋਏ, ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਬਰਤ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਰੱਖਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਮੰਨ; ਤੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਬਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਰਾਘਵ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਦੋ-ਦੋ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵੱਸ। ਬਰਤ, ਕੋਸਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਜੋ ਨਗ-ਨਗੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਮਨੁਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ।” ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਇਹ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਥੋੜਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਇਹ ਮੌਤ-ਵਾਂਗ ਅਸਹਾਇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਡੋਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਂ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ?” ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ, “ਮਾਤਾ, ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ, ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ। ਜਦ ਇੱਕ ਸਹੀਤ, ਉਪਕਾਰਕ ਵੱਡੇ, ਕ੍ਰਿਤਜਨ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ?” “ਇੱਕ ਗੱਲ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਬਰਤ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੌਲਤ—all ਬਰਤ ਨੂੰ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਵੀ, ਦੇ ਦੇਣਾ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਖੁਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਓ; ਪਰ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਉਂ?” “ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਦੂਤ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਹੀ ਬਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪ੍ਰਸ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜੋ। ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਵੱਸਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ; ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਯਕੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਤ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜੋ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਰਾਮ, ਤਾਂ ਰੁਕਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਜਾਓ।” “ਰਾਜਾ, ਸ਼ਰਮ ਕਾਰਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ—ਰਾਮ, ਵਧੀਆ ਮਨੁਸ਼, ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵਾਂਗ ਨਾ ਲਓ; ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਜਦ ਤਕ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਨ੍ਹਾਵੇਗਾ ਨਹੀਂ, ਖਾਏਗਾ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਕਰੋ।” ‘ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ!’ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖਟ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਬੁਕ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਘੋੜਾ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਜਲਦੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜੀਣਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧੂ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ—even ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਚਰਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਤੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ, ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਕੈਕੇਈ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੀ ਉੱਚਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।” “ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਬਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ—ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਨਿਯਮ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸੱਚਾਈ, ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਲਿਆ।