ਕੈਕਈ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿ ਚੁੱਕਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹਾਏ! ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਭਲੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਰਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੋ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਕੈਕਈ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬੜੀ ਕਰੜੀ ਬਾਤ ਆਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਘਵ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਦੋ ਵਰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੇ—ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੇ ਤੇਰੀ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕਾਰਣਯ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਰਾਘਵ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੋ-ਦੋ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਟਾ ਤੇ ਵਾਲ ਦੀ ਛਾਲ ਪਾ ਕੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ। ਭਰਤ, ਜੋ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣਣਗੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ। ਰਾਘਵ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਸਚ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ।" ਕੈਕਈ ਦੇ ਇਹ ਕਰੜੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਮ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਤੜਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨੀਂਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁਕਮ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਹ ਡਿਗੇ, ਨਾਹ ਘਬਰਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਹੁਕਮ, ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਟਾ ਤੇ ਵਾਲ ਦੀ ਛਾਲ ਪਾ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵੈਰੀ-ਵਿਧਵੰਸਕ ਹਨ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਓ, ਜਟਾ ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ। ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੇ, ਦਇਆਲੁ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ? ਇੱਕੋ ਇਕ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖ ਰਹੀ ਹੈ—ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਹੀ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਦ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਓ। ਪਰ ਰਾਜਾ, ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਜੁਕਾ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਸੂ ਵਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ ਹੈ? ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਾਮਾ ਦੇ ਘਰੋਂ ਅੱਜ ਹੀ ਲਿਆਉਣ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਝਿਝਕ ਦੇ, ਜਲਦੀ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਹੁਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਜੋ ਹੁਕਮ, ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਜਾਵਣ। ਪਰ, ਰਾਮ, ਜਦ ਤੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਫੌਰਨ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਿਆਂ।" "ਰਾਜਾ, ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਨਾ ਕਰ। ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦਾ, ਰਾਜਾ ਨ੍ਹਾਉਣਗੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਖਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕਰ।" ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖ ਨਾਲ "ਹਾਏ! ਕੀ ਦੁਖਦਾਈ ਘੜੀ ਆ ਗਈ" ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖਟਿਆ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗ ਪਏ। ਕੈਕਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਉਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਬਕ ਲੱਗੀ ਘੋੜੀ, ਤੁਰੰਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਸਮਝੋ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—even ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਆਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕੈਕਈ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁਖ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਦੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।