ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਯਜਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਯਜਨ ਪੂਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸਮਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਣ। ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੁਜਜਨ (ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਰਥਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਯਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਲਓ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ।” ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਾਯਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਇਕ ਦਿਨ, ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਪੁਜਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਖਿਆਤ ਸੰਤ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।” “ਰਾਜਨ! ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਆਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਆਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਭਾਂਡਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦੁਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੋਮਪਾਦਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਅੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਆਇਆ।” “ਉਹ ਰਾਜਾ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵੇਗਾ ਤੇ ਆਖੇਗਾ, ‘ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।’ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਵਾਬ ਦੇਣਗੇ, ‘ਰਾਜਨ! ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਭਾਂਡਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉ।’” “ਉਸਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨਾਲ ਕਰਵਾਓ, ਪੂਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕੇਗਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਭੇਜੇਗਾ।” “ਪਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।’” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਲਿਆਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੀਂਹ ਪਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।” “ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਤੇਰਾ ਜਵਾਈ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵਾਏਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਸੰਤ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ?” ਹੁਣ ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।” ਰੋਮਪਾਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਪ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਭੋਗਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਿਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਸਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਆਉਣਗੇ। ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ।” “ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜੋ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਭੇਜੋ; ਉਹ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਵਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣਗੀਆਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਈਆਂ। ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਉਹ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਮਹਿਲਾ, ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦਾ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਜੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਆਈਆਂ ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। “ਕੌਣ ਹੋ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ, ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕੱਲੇ ਕਿਉਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਡੋਲ੍ਹਾ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੇ।