ਰਾਮ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਇਸ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਜੀਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਦਿਵਤਾ-ਸਮਾਨ ਹਸਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਚਲ ਸਕੇ? ਰਾਮ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰੜਾ ਬੋਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਿਛਲਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚ-ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਜਾ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। ਕੈਕੇਈ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅਣਹੋਣੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਖਦਾਈ, ਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਬਾਤ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕੇ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਕੈਕੇਈ ਫਿਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੁਣ ਉਹ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ', ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਹਿ ਚੁੱਕੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।" ਕੈਕੇਈ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਮ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਸਤਿਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਜੇ ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਆਖੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰੋਗੇ? ਜੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁੜ ਆਖ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਜੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਖਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦੇ।" ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਮ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹਾਏ, ਲਾਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ! ਰਾਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਆਖੋ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਣ ਵਾਲਾ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਰਾਣੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਰਾਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।" ਇਸ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਕੈਕੇਈ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਰ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਹ ਘਾਇਲ ਹੋਏ।" "ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੇ ਤੇਰੀ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਜਾਵਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ।" "ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ: ਤੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਤੇ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਣ ਦਿਉ; ਇਹ ਰਾਜਤਿਲਕ, ਰਾਘਵ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਇਸ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੋਂ ਹੱਥ ਹਟਾ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰ ਸੱਤ ਸਾਲ, ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।" "ਭਰਤ, ਜੋ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਣ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੈ।" "ਰਾਘਵ ਕੁਲ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ; ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇ।" ਜਦੋਂ ਕੈਕੇਈ ਇਹ ਕਰੜੇ ਬਚਨ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਮਾਨਸਕ ਉਲਝਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨੱਤੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ?" "ਰਾਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਓ, ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ।" "ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉਪਕਾਰਕ ਵੱਡੇ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂ?" "ਇੱਕੋ ਇਕ ਗੱਲ, ਜੋ ਮੂਲ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ: ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਪਿਆਰੀ ਦੌਲਤ—ਸਭ ਕੁਝ, ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਂਦਾ।" "ਫਿਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਤੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਲਾਜਵਾਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੋ; ਪਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਗੜਾ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੰਜੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਉਂ?" "ਦੂਤ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜੋ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਝਕ ਦੇ, ਜਲਦੀ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਵੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ, ਰਾਮ ਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। "ਠੀਕ ਹੈ—ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਭੇਜੋ, ਜੋ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ, ਮਾਤਾ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।