ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਨਿਵਾ ਕੇ ਕੈਕਈ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ। ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਕਰੋ।” ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਨੇਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੇ?” ਰਾਮ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਕਲੀਫ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। “ਸੁਖ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੀ?” ਰਾਮ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਆਖਿਆ, “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਉਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਚੱਲਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਛਿਆ, “ਕੀ ਕਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮਾਣ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਤਿੱਖਾ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕੈਕਈ ਵਲ ਤੱਕਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲਾਜ਼ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਸੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਦੁਖਦਾਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰੋ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।” ਕੈਕਈ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, “ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਊਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘ਮੰਗੋ, ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,’ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਹਿ ਚੁੱਕੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਮਕਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਣ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ।” ਕੈਕਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਆਖਣ, ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰੋਗੇ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਟਾਲੋਗੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਖਣਗੇ।” ਕੈਕਈ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਹਾਏ, ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਆਖ ਰਹੀ ਹੋ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੂਦ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ, ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਣ ਵਾਲਾ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਰਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੋ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ।” ਰਾਮ ਦੀ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, “ਰਾਮ, ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਰਣਭੂਮੀ 'ਚ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਮਿਲੇ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰੋ। ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਭਲੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਛੱਡੋ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਦੋ ਸੱਤ ਸਾਲ ਮੂੰਝਾਂ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵਾਸ ਕਰੋ। ਭਰਤ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕ ਸਕਦੇ। ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।” ਕੈਕਈ ਦੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪੂਰੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉੱਨੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਮੌਤ ਵਰਗੀ, ਦੁਖਦਾਈ ਆਗਿਆ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੂੰਝਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਛਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਛਾਲ ਅਤੇ ਮੂੰਝਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੇ, ਭਲੇਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਕੰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੱਲ ਚੁਭ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਦ ਮੈਨੂੰ ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਭਰਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਖੁਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੂੰ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।