ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੰਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੋਵੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਗੇ ਵਧਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਗਹਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਖੁਸ਼ਮਿਜਾਜ਼ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਹਿੰਗੇ ਧੂਪ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਕਦਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੱਧ ਧੂਪ ਨਾਲ ਮਹਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਈਨ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਵਧੀਆ ਸੁਗੰਧਾਂ, ਕਪੜੇ, ਰੇਸ਼ਮ, ਕਪਾਸ, ਤੇ ਅਣਛੁਏ ਮੋਤੀ, ਸੁੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਨੀਵੇਂ, ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇ, ਦਹੀਂ, ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਤੇ ਚੰਦਨ-ਅਗਰ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸੁਣੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਹਰ ਇਕ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਕਰਦੇ ਆਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ; ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖੀ ਹੋਵਾਂਗੇ।" "ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ; ਜੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ।" "ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ, ਰਾਮ ਮਹਾਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਮਨ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ। ਰਾਮ, ਧਰਮਵਾਨ, ਹਰ ਵਰਗ ਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਘਰ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਿਲਾ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੰਗਣਿਆਂ, ਜੋ ਤੀਰੰਦਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਵੇ ਹੋਏ, ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ; ਫਿਰ ਦੋ ਹੋਰ ਅੰਗਣਿਆਂ ਪੈਦਲ ਪਾਰ ਕੀਤੇ। ਸਾਰੇ ਅੰਗਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਲੋਕ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਖੁਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਉਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸਮੁੰਦਰ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਈਕੇਈ ਨਾਲ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਯਥਾਵਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਕਈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ, "ਰਾਮ" ਆਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਅਜੋਖਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕੋਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੀ ਡਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ 'ਤੇ ਪੈਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਦੁਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਮਨ ਉਲਝਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੁਖ ਰਹਿਤ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੁਣ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵਿੱਚ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਥਾਹ ਦੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਾ, ਰਾਮ ਨੇ ਚਾਰ ਕਾਰਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ: "ਅੱਜ ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?" "ਹਮੇਸ਼ਾ, ਭਾਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ, ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ; ਹੁਣ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹੈ?" ਦੁਖੀ, ਚਿਹਰਾ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਈਕੇਈ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੋ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ, ਹੁਣ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ?" "ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਨਾ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਰਤ, ਜੋ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਜਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਦ ਪਿਤਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਦਿੱਖ ਰੂਪ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇ?