ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਾਂਭੇਗਾ; ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਰ-ਪਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਦੁਖਦਾਈ ਜਾਂ ਅਸੁਖਦਾਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋੜੇ, ਜਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗਾਇਕਾਂ, ਭਟਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਉਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਗੇ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਪਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਸਤਾਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੇ ਮਿਤਰ, ਚੁੰਨੀ ਹੋਈਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀ ਧੂਪ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਧ ਧੂਪ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਥੇ ਵਧੀਆ ਸੁਗੰਧਾਂ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਲਿਨਨ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ, ਅਛੇਦਿਤ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਉੱਚ-ਨੀਵੀਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਦਹੀਂ, ਚਾਵਲ, ਜੌ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਅਗਰ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸੁਣੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਸਨ, “ਅੱਜ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਂਭਿਆ; ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੇ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।” “ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਸੀਮ ਹੈ।” ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਲਵਾਦ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂ ਮਨ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਉਥੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਹਰੇਕ ਵਰਗ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਪੀਰਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਰ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਸਨ—ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਤੁੱਲ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੰਗਣਾਂ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਲੰਘ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਦੋ ਹੋਰ ਅੰਗਣ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਲੰਘ ਕੇ, ਸਭ ਅੰਗਣਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਾਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਲੋਕ, ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਉਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਭ ਪਦਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਪੂਰੀ ਸੰਯਮਤਾ ਨਾਲ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਏ। ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, “ਰਾਮ” ਆਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਅਜੋਕੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੀ ਡਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਪ 'ਤੇ ਪੈਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰਦੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਖ ਰਹਿਤ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਝੂਠ ਬੋਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਤਲ, ਅਗਿਆਤ ਦੁਖ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉਤਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਰਾਮ ਨੇ ਚਾਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ: “ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ?” “ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੁਖ ਆ ਗਿਆ?” ਦੁਖੀ, ਸੋਗ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਓ।” “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਨ, ਚਿਹਰਾ ਦੁਖੀ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ?” “ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਸ਼ਾਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।” “ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਅਸੁਭ ਘਟਨਾ ਭਰਤ, ਜੋ ਸੁਹਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।” “ਜੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਸੰਤਾਪ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਭਾਵ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।