ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਮਹੱਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਥ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਥ ਇੰਨਾ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕੋਟੇ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘੋੜੇ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਰਥ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਖੁਦ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਰਥ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਪਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਮਹੱਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਨ, ਜੋ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਚਮਚਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਇੱਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਜੀ ਚਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਚੱਲ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਏ। ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਯੋਧੇ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਬਹਾਦੁਰ ਯੋਧੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥੀਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਸਨ, ਆਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਭਾਂਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਰਸਤੇ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ 'ਚ ਖੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਸਜੀ-ਧਜੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿੰਨਾਸ਼ਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਅੰਗ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ: "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਰਾਮ!" "ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।" ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦੀਆਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਅੱਜ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਪਤੀ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਰੋਹਣੀ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ-ਸੀਤਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮੀਣਾਰਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, "ਅੱਜ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇਹ ਸਾਡੀ ਕismet ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।" ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਮਤ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵਾਜਿਆਂ, ਭੱਟਾਂ, ਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਇੰਝ ਤੁਰ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿਊਬੇਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਪਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਮਹਿੰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਘਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗਰ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ, ਲਿਨਨ ਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ, ਸੁਰਾਖ ਨਾ ਹੋਏ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇ, ਦਹੀ, ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, "ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ, ਇਹ ਰਸਤਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਰਾਜਾ ਬਣਣਗੇ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੇ।" "ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਦੀ; ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਲੰਘਦੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜੇਹੜਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਹਰ ਵਰਗ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਲ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਘਰ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਤਿੰਨ ਅੰਗਣ, ਜੋ ਤੀਰੰਦਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੰਘ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਫਿਰ ਦੋ ਹੋਰ ਅੰਗਣ ਪੈਦਲ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਅੰਗਣ ਲੰਘ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਚੰਨ ਦੀ ਉਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।