ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਥੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮਨੋਹਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਲ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੌਲਾ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਪਰ ਰਾਮ ਲਈ ਯੋਗ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿਲਕਸ਼। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਹਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਮਕਰਾ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ, ਚੌਕਸ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਲਾਠੀਆਂ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਧੀਰ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਭ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਵਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਕੇ, ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਹ, ਰਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਸੁਣ ਕੇ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੂਬੇਰ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਹੇਠਾਂ, ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਸੁਗੰਧਤ, ਖੂਨ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ, ਸੀਤਾ ਖੜੀ ਹੈ, ਯਕ-ਪੂਛਾ ਪੱਖਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ—ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਸਮੇਤ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਦੇਵੀ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ, ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਭਾ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਦੂਤ ਆਇਆ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਏਗਾ।" "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ।" ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਦੀ ਹੈ। "ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਤੈਨੂੰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕਤ, ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਹਣੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਮੜੇ ਵਿਚ, ਮ੍ਰਿਗ-ਸਿੰਗ ਫੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਇੰਦਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਵਰੁਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕੂਬੇਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" ਫਿਰ, ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਗੂਫਾ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਚਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਭ ਅਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਸੋਹਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਥ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜੋ ਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਹਰਾ ਰੰਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਘੁਕੁਲ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਸਜਾਵਟ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਥੇ ਹਲਚਲ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੀਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।