ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਮਹਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵੱਸਦੀ ਹੋਵੇ। ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਰੌਣਕਦਾਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਬੁੱਤ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਹਰ ਜਣੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਮਹਲ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਿਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਥੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕ ਵੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਭ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਆਸ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਅਨੇਕਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨੌਨਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਥ ਤੇ ਮਹਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਚਲਾਹਟ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਰ ਨਿਖਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰੋਮ-ਕੰਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਘਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਰੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਚੇ ਸੇਵਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਸੁਚੱਜੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ, ਮੋਹਕ, ਹਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਰਥ ਤੇ ਵਾਹਨ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜਾ ਭੀੜ-ਭਾੜ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਮ ਲਈ ਹੀ ਯੋਗ ਸੀ—ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਅਲੰਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਉਸ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਰੁਕਣ ਨਾ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਕਾਰਾ ਮੱਛੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਮਹਲ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਇਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨ। ਉਥੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਨਿਭਾਣੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਫਾਦਾਰ, ਪਹਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੇਸਰੀ ਚੋਲੇ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਠੀਆਂ ਫੜੇ ਹੋਏ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਵਾਂ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਕੂਬੇਰ ਵਰਗੇ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਛਤਰੀ ਹੇਠਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਅਲੰਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਲੀਪ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਖੂਨ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਮੁੱਲੀਮਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀਤਾ ਖੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਚੌਰੀ ਹਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਟ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸੂਰਜ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੇਫਿਕਰੀ ਨਾਲ ਵਿਛਾਇਤ ਹੋਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੰਦਨ ਰਾਮ! ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਉਥੇ ਜਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ, ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਦੇਵੀ! ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਤਿਲਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੁਝ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਾਹਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਸਭਾ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਦੂਤ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਏਗਾ।" "ਚੰਗਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ।" ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜੇ ਤੱਕ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਚਨ ਆਖੇ। "ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਦੇ ਸਿੰਗ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ, ਯਮ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ, ਵਰੁਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ, ਤੇ ਕੂਬੇਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ।