ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ’ਤੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਇੰਨੀ ਸੁਖਮਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਛੜ ਗਏ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ’ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਭਰਤ ਜੀ ਨੇ, ਯੋਗਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਵੀਰ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ।" ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦਾਨੀ, ਮਿੱਠੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਭਰਤ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਿਰਾਧ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭੰਗ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ, ਅਗਸਤਯ ਅਤੇ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਅਗਸਤਯ ਮੁਨੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤਰਕਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਜੀ ਜਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਆਈ, ਜਿਸਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਲੈਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਇ유 ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜਟਾਇ유 ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਉਠੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜਟਾਇ유 ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਬੰਧ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਬੰਧ ਨੇ, ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਬਾਰੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਆਖਰ ਤੱਕ ਸੁਣਾਈ। ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕਹਿਰ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਵਾਪਸ ਦਿਵਾਉਣਗੇ। ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਸੰਦੇਹ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਡੁੰਡੁਭੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸੂਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਹਾੜਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਵਾਲੀ ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ।