ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀ-ਮੁੱਕਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਥਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਣ। ਕਾਂਢ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਲ ਹੋਰ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੁੰਥੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਮਹਲ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ ਤੇ ਬਰਾਬਰ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਰਥਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਦੇਹਾਤਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀਆਂ ਮੁਖੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਲ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਥਵਾਨ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ, ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਕੰਪ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਘਰ, ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਥਵਾਨ, ਕਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਲਾਸਾ ਵਾਂਗ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਭਰਿਆ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਦੇਹਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋਏ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਰਾਮ ਲਈ ਯੋਗ, ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯਾ ਨਾਂ ਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਆਕৃতি ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਰਥਵਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਥਵਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ, ਵਿਅਪਕ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ, ਮਕਰਾ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। (ਹੁਣ, ਸੋਲਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।) ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਜ਼ਾਣਕਾਰ, ਨਿੱਜੀ ਕਮਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ, ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਣੁਸ਼-ਬਾਣ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਭਗਤ, ਪਹਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੇਸਰੀ ਚੋਗਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ, ਲਕੜੀਆਂ ਫੜੀਆਂ, ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ, ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਭ ਲੋਕ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ। ਰਥਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਹ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਰਥਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਥਵਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੰਜੇ ਤੇ, ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸੀਤਾ ਖੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਮਰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਤਾਰੇ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਭਟ, ਜੋ ਆਦਰ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੰਦਨ ਰਾਮ! ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ ਸਮੇਤ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ ਉਥੇ ਜਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਦੇਵੀ! ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਮਿਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਈ ਲਈ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਸਭਾ ਮਹਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਦੂਤ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਇਆ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ युवਰਾਜ ਬਣਾਵੇਗਾ।" "ਚੰਗਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ।" ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਤ ਸੀਤਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੱਕ ਚਲੀ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ। "ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਏ, ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਹਣੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨੇ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।