ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਯਜ్ఞ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਣਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਸਭ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਦਯਾਲੁ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਨਰਮ ਤੇ ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ्ञ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕਿਹਾ। ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ, ਅਸ਼ਵ (ਘੋੜਾ) ਨੂੰ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਯੂ ਕੰਢੇ ਯਜ्ञ-ਸਥਲ ਬਣਾਓ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ। ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਨਾਲ ਯੋਗ ਅਧੀਨਤਾ ਹੇਠ ਛੱਡੋ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਯਜਮਾਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵੀ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਯਜ्ञ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, “ਇਸ ਉੱਤਮ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਹ્મਰਾਕਸ਼ਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੁਕਸ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਯਜ्ञ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਯਜ्ञ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।” ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲੋਟ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਯਜ्ञ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸੰਕਲਪ ਧਾਰੋ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜ्ञ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਨੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਇਕ ਦਿਨ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਰਥਵਾਹ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜੋ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।” ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਰਾਜਨ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭਾਂਡਕ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ – ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ, ਦੁਹਾਂਹਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਆ ਧਾਰਣ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।” “ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰੋਮਪਾਦ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਵਿਅਪਤੀ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਸਨਕਟ ਆਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਏਗਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇਗਾ, ‘ਤੁਸੀਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂ?’” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਭਾਂਡਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਉਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਓ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।” “ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਅਸੀਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।’” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਕਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਉਸ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੁਹਾਡਾ ਜਾਮਾਤਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹੀ ਸੰਤ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ?” ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਕਿ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ।