ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਸਭ ਉੱਚੇ ਮਾਣਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ।" ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ..." ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਸਦਾ ਮਹਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਉਸ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੋਮ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਰੁਣ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇਣ। ਰਾਤ ਮੁਬਾਰਕ ਰਹੀ, ਹੁਣ ਚੰਗਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਠੋ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਓ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਠੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ!" ਇੰਝ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਿਆਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੁੜ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਉੱਤਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ। ਉਹ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਵਾਸ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਛਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮਣਕਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੇ ਗੇਟ, ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਮਹਲ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਖੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਮੀਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਂਜ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੋਦੇ ਹੋਏ, ਹਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮਹਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਚਾਨਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਕੂਬੇਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ ਵਰਗਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਉਮੀਦ ਦੀ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਮਣਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬੌਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਥ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੌਣਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਕੁਟੰਬ ਦੇ ਮਹਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਜਦ ਉਸ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਲ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਣ ਤੇ ਮੋਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਾਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਕੈਲਾਸ ਵਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸੇਵਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਮੰਗਲਕਾਮਨਾਵਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ, ਹਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਥਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਲਈ ਯੋਗ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਥੀ ਰੌਬਦਾਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰੁਕਣ-ਟੋਕਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇਕ ਐਸੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਕਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਮਰੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਸਤਰਧਾਰੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨਕੀਆਂ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਸਾਵਚੇਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਠੀਆਂ ਫੜੇ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ, ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਨਿਗਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਸੰਭਲ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉੱਠ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਗਏ। ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਬਾਹਰ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਹ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।