ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜ્ઞ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਤੁਰ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਸੁਯਜ्ञ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਕਾਰ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਪੰਡਿਤ ਜਦੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਨਰਮਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦੇਸ਼ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ्ञ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬੜਾ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ (ਘੋੜਾ) ਨੂੰ ਛੱਡੋ। ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਕਲਪ ਉਪਜਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਚਮਕ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਕਰਵਾਓ।" "ਅਸ਼ਵ (ਯਜ्ञ ਘੋੜਾ) ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਚਾਰਯ ਸਮੇਤ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ। ਯਜਨ-ਸਥਲ ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮ ਵੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਰਾਜਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਯਜ्ञ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਇਸ ਉੱਤਮ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਹ્મਰਾਖਸ਼ਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਮੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯਜ्ञ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਯਜ्ञ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਜੋ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਲੈਣ।" ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼।" ਤਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਉਣ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਯਜ्ञ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਆਣੇ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਵਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੰਕਲਪ ਧਾਰੋ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜ्ञ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਉਠੇ। ਹੁਣ, ਵਾਚਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।" ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕਲੇ ਵਿੱਚ, ਰਥਵਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਾਂਤ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਮਹਾਨ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਸੀ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਮਦ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਭਾਂਡਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਗਣੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਅੰਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰੋਮਪਾਦ ਦੀ ਖੁਬਸ਼ੂਰਤੀ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ।" "ਉਹ ਅੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਭੁੱਲ ਕਾਰਨ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕਟ ਆਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਣਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਭਾਂਡਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।" "ਉਸਨੂੰ ਆਦਰ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਉਸ ਨਾਲ ਕਰਵਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਝੁਕ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਮੁਨਿ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭੋ। ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਉਹ ਮੁਨਿ ਲਿਆਵਾਂਗੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਲਿਆਇਆ; ਫਿਰ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਤੁਹਾਡੇ ਜਵਾਈ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣਗੇ। ਇਤਨਾ ਹੀ, ਜਿੰਨਾ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ?" ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ...