ਜਦ ਸੁਰਜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਰਣ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਆਸਨ ਨੂੰ ਭੀ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਰਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਕੂਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਪਾਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖਦੀਆਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹਦ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਉੱਥੇ ਅੱਠ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਘੜੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਮਾਣਿਕਾਂ-ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਾਮਰ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਮਾਨ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਚਿੱਟਾ ਬਲਦ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਕੌਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰੇ? ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ਿਆਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਰਾਜਾ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ..." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਮਹਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਨਰਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੁੱਤੇ ਕਮਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੋਮ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। "ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇਣ, ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਠੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਓ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਠੋ, ਰਾਘਵ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਜਾਗਿਆ, ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।" "ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੁੜ ਚਰੀਓਟੀਅਰ ਨੂੰ ਉੱਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲੇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਫੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਘਰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਹਵेली ਵੇਖੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਈਆਂ ਮਨੋਹਰ ਛਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀ-ਮੁਕਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਲਾਲ ਮਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕੜੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬਾਦਲ ਜਾਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ। ਉਹ ਘਰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮਣਕਾਂ ਨਾਲ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਾਂਜ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ, ਮਿੱਠੀ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਘਰ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ ਸਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਘਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਘਰ ਮਹਾਨ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਮਹਲ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚੰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਘਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ ਤੇ ਮੋਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਕੈਲਾਸ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਈ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਉਤਮ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।